از شمار دو چشم یک تن کم؛ و از شمار خرد هزاران بیش
عباس آخوندی*: پروفسور فضلالله رضا آخرین باقیماندهی اولین دورهی فارغالتحصیلان دانشکده فنی، دانشگاه تهران در رشته مهندسی برق در سال 1317 را از دست دادیم.
او که مهندسی لایق، ریاضیدانی مبرز، اندیشمندی جهانی و ادیبی توانا بود، دل در گرو ایران داشت و برای رشد و تعالی این کشورسالها اندیشه کرده و تلاشها مصروف داشته بود. او در این راه، روش تعلیم و تربیت نخبگان ایرانی را اختیار کرده بود، لذا بیش از هر چیز در زندگیِ خود، به کسب و توسعهی دانش و دانشپروری پرداخته بود.
رضا سالها سمت ریاست مهمترین مرکز علمی ایران، دانشگاه تهران، بعدها دانشگاه صنعتی و استادی در دانشگاههای معتبر جهان را بر عهده داشت. تمام تلاش او در این دوره این بود که دانشگاه تهران در اندازه و قواره یک دانشگاه در تراز جهانی باشد. از همین رو، در جذب بهترین استادان و تربیت نخبهترین دانشجویان همت گماشت. بیشک، سهم او را در توسعه علم در ایران نباید از یاد برد.
اهمیت نقش رضا در این ارتباط به نحوهی نگاه او به حوزهی دانش باز میگردد. گرچه او یک مهندس برق بود لیکن، نگاه او فراتر از تکنیک و فن بود. اندیشهی فلسفی، و شعر و ادبیات دو حوزهی دیگری بودند که فضلالله رضا در آن دو، چیرهدست بود. او بهخوبی دریافتهبود که بدون فلسفه توسعه حاصل نمیشود و بدون ادبیات زندگی معنی پیدا نمیکند. همان دو نقیصهای که دانشگاه امروز ما از آن دو در رنج است. افزون براینها، رضا میدانست که هر فردی در نهایت به یک حوزهی تمدنی و فرهنگی تعلق دارد. بریدن رشتهی هویت تمدنی و ملی نه تنها کمکی به توسعه انسانی نمیکند که آدمی را در حالت تعلیق در میآورد. از این رو، ایدهی ایران در منظومهی فکری رضا برجسته بود.
توجه به مجموعهی کتابهای ایشان از جمله راز آفرینش، حدیث آرزومندی، برگ بیبرگی و مهجوری و مشتاقی و همچنین عشق و علاقهای که این استاد برجسته به شاهنامه داشت مؤید مطلب پیشگفته است. آثار برجسته فضلاله رضا در ارتباط با شاهنامه از جمله پژوهشی در اندیشههای فردوسی: تفسیر و تحلیل شاهنامه و همچنین کتابنگاهی به شاهنامهنشان از حسِّ تعلق فضلالله رضا به ایده ایران وشخصیت چندبعدی او دارد.
کانون مهندسین فارغالتحصیل دانشکده فنی مفتخر است که در مراسم هفتادمین سالگرد تاسیس دانشکده فنی این استاد برجسته را به عنوان یکی از هفتاد مفاخر این دانشکده معرفی کرد و در سال ۱۳۹۲در مراسم گرامیداشتی مقام و منزلت آن دانشمند ایراندوست را گرامی داشت. اکنون نیز که روح او به ابدیت پیوسته است، یاد او را گرامی میداریم و آرامش ابدی را برای آن شادروان از درگاه ایزد منان درخواست داریم.
* رییس شورای عالی کانون مهندسین فارغالتحصیل دانشکده فنی دانشگاه تهران