تاریخ انتشار:
تمدن ایران‌شهری، ایران و هویت ایرانی

تمدن ایران‌شهری، ایران و هویت ایرانی

تمدن ایران‌شهری، ایران و هویت ایرانی: فاشیسم و یا قبول مسئولیت صلح

🔸آیا سخن راندن از تمدن ایران‌شهری، ایران و هویت ایرانی گرایش به ملی‌گرایی رضاشاهی و فاشیسم است و یا متضمن پذیرش مسئولیت در برقراری یکپارچگی ملی در درون و صلح در منطقه و تعامل مثبت با جهان است؟ هویت از منظر کارکردی ناظر بر پذیرش نقش و مسئولیت است. نقش و مسئولیت ایرانیان در این پهنه از جهان همواره حفظ هم‌بستگی اجتماعی و برقراری صلح بوده‌است. بنابراین، تکیه و تاکید بر مفهوم‌هایی چون بازخوانی تمدن ایران‌شهری، بازتعریف ایران و تکیه بر هویت ایرانی نه تنها به مفهوم عزلت‌گزینی در منطقه نیست که عینا ایفای نقش فعال در هم‌زیستی صلح‌آمیز اقوام با تیره‌ها، زبان‌ها، دین‌ها و مذهب‌های مختلف در این حوزه‌ی تمدنی و سهولت و روانی مبادله مادی و فرهنگی در منطقه است. این رویکرد بر سه پایه استوار است:

🔹یکم: نظم اجتماعی حاصل از شکل‌گیری یک تمدن تحت تاثیر تحول فناوری و دانش به‌طور مدام و با سرعت رشد تکنیک تغییر می‌کند. لیکن، معرفت جمعی حاصل از آن دیرپاتر است. هرچند این معرفت نیز با تغییر انگاره‌های ذهنی و پاردایم‌های غالب نیز دچار تحول می‌شود، لیکن تغییرهای آن آهسته‌تر و همراه با پیوستار و یا گسست‌های تاریخی قابل ردیابی و شناسایی است. هنوز پس از گذشت چند هزار سال، نوروز، نوروز است و جامِ جم، جام جم است. با این تعریف، تمدن نشان از فراگرد و تحول دارد و در صورت ناسازگاری و یا ناتوانی در بازتعریف خود با انگار‌ه‌ها و پاردایم‌های جدید و هم‌چنین، کاربست درست فناوری‌ها، ابزار تولید و سبک زندگیِ جدید محکوم به فناست. هم‌چنان‌که برخی از تمدن‌های شناخته‌شده جهانی در ادامه‌ی حیات خود منقرض شدند. 

🔸کاربست غلط فناوری‌های جدید جنبه مادی زندگی ما و ظرفیت‌های زیست‌محیطی تداوم حیات در ایران را در معرض تهدید قرار داده‌است. هم‌چنین، در جریانِ رویارویی این تمدن با اندیشه‌های مدرن هنوز، بازتعریف امیدوارکننده‌ای ارائه نشده‌است. در عینِ حال، ظرفیتِ پیوندِ ما با تاریخ و فهم و درک ما از جهانِ پیرامونِ‌مان در عصرِ جهانی‌شدن در همین انگار‌ه‌های ذهنی و عینی ما از تمدنِ ایران‌شهری که هنوز زنده‌است نهفته‌است. حکمت ایرانی و یا به قولی شرقی به‌طور مداوم خود را پس از رویارویی با اسلام و یونان بازتعریف کرده و هنوز پس از رویارویی با مدرنیته نشانه‌های زندگی در آن مشهود است. جهان ایرانی هنوز بسیار فراخ‌تر از جغرافیای رسمی دولت-ملت ایران است و هنوز حس تعلق به این جهان قوی‌ترین رشته‌ی پیوند ما با پیرامونِ‌مان از میان‌رودان تا آسیای میانه و قفقاز شمالی و از شبه‌قاره تا ساحل مدیترانه است. بنابراین، تاکید بر تمدن ایران‌شهری عامل پیوند است و نه گسست. به شرط آن‌که، این حوزه‎‌ی تمدنی در تمام سیاست‌های بین‌المللی، امنیتی، تجاری، ارتباطی، حمل‌ونقلی و فرهنگی ما در ایران در اولولیت قرار گیرد.

🔸دوم، هویت ایرانی صرفا ناظر بر یادآوری ریشه‌ها و پیوندهای ایرانیان با جهان پیرامونِ‌شان نیست. بلکه، این هویت ناظر بر نقشِ و مسئولیت ایرانیان در و در برابر جهانِ ایرانی نیز هست. هویتِ ایرانی نباید صرفا ناظر بر افتخارهای اسطوره‌ای، تاریخی و یا تاکید بر خلیج همیشه فارس باشد. بلکه، آن باید ناظر بر بازخوانی نقشِ ما در جهانِ ایرانی امروز و مسئولیت ما در برابر درد و رنج مردمان این جهان نیز باشد. ما باید ببینیم سهم ما در توسعه، رشد، امنیت، یکپارچگی، صلح، آموزش و اعتلای فرهنگِ جهان ایرانی، در روزگار معاصر چیست. آیا ما هیچ حسی در برابر درد و رنج مردم افعان داریم؟ آیا گسست‌های خود را آسیای میانه می‌بینیم؟ آیا هیچ‌گاه فکر کرده‌ایم که حتی یک در ده‌هزار ما ایرانیان هیچ حسِ امروزینی از خجند، بخارا، سمرقند، خوارزم، هرات و هزاران نشانه‌ی فرهنگ و تمدنِ ایرانی نداریم؟

🔹 سوم، روزگارِ جهانی‌شدن، دوره‌ی شکل‌گیری پدیده‌های فراملیتی و پیوندهایی با مقیاسی بزرگ‌تر از دولت‌-ملت‌هاست. نشانه‌های آن شرکت‌های فراملیتی، سازمان‌های مردم‌نهاد فراملیتی، سازمان‌های بینِ دولتی جهانی و یا اتحادهای منطقه‌ای است. گفته می‌شود که ایرانیان در اغلب این نهادها یا غایبند و یا بسیار در حاشیه می‌باشند. یکی از علت‌هایی که برای این امر ذکر می‌شود آن است که ایرانیان اساسا امکان تعریف منافع مشترک با سایر ملت‌ها را ندارند. آنها منافع دیگران را بلافاصله در برابر خود تعریف می‌کنند. لذا، بی‌درنگ طرح هر نوع منفعت مشترک حمل بر توطئه و یا وطن‌فروشی و اتهام‌هایی از این دست می‌گردد. دانش‌آموزان ایرانی، از کودکی بر روی نیمکت‌های مدرسه جز هم‌شهریان خود دوستی و هم‌بازی دیگری با ملیت و یا رنگِ پوستِ متفاوتی را تجربه نمی‌کنند. این حسِ تنهایی ایرانیان را همواره نگران می‌کند. در نتیجه، ایرانان همواره در موقعیت تدافعی قرار دارند. برای خروج از این وضعیت، آیا بستر طبیعی و فرهنگی تاریخی تجربه‌شده‌ای جز زندگی در جهانِ ایرانی و حسِ مشترک در این حوزه‌ی تمدنی داریم؟ 

💢از این رو است که به گمانِ من تکیه بر تمدن، هویت و مفهوم ایران راه پیوند ما با جهان است و نه گسست. دوستانی که تمایل به تفصیل بیشتر داشته باشند می توانند ویدیو زیر را ملاحضه کنند.

اشتراک‌گذاری

نظرات

حامد
28 فروردین 1400 - 23:46
آقای آخوندی شما که قبله آمال وآرزویتان غرب است چرا دم از تمدن ایرانشهری میزنید. زمانی که وزیر بودید راه آهن شلمچه به بصره وخواف به هرات را نساختید.عراق و افغانستان جزئی از حوزه تمدن ایرانشهری نیستند.ریا کار نباشید.

ارسال نظر

ارسال نظر در این بخش بسته است؛ برای فرستادن دیدگاه خود از فرم تماس استفاده کنید.
ویدیوها و گفت‌وگوها در آرشیو مطالب
عباس آخوندی: تقلیل مفهوم عدالت به احسان و نیکوکاری خود بزرگترین ظلم است. چرا که ترویج احسان و فضیلت‌های اخلاقی در غیاب عدالت، سرپوش گذاشتن بر نابرابری‌ها وگاهی فسادهای ساختاری و بنیادین است.
8 اسفند 1399 - 10:58
عباس آخوندی: نه تنها مهندسی با انقلاب اطلاعات و ارتباطات دچار تحول بنیادین شده که سبک زندگی مردمان در سراسر جهان تغییر یافته است.
5 اسفند 1399 - 10:19
جان‌مایه بحث من این بود که در آستانه قرن پانزدهم هم‌چنان در بحران نظری فهم درست تحول‌های فراملی و جهانی هستیم. دولت مدرن در ایران دچار بحران مشروعیت است.
26 دی 1399 - 20:49
عباس آخوندی: یک مناظره زنده و واقعی با جناب آقای مصباحی مقدم درباره FATF در اکو ایران داشتم.
25 دی 1399 - 10:12
عباس آخوندی: روز حمل‌ونقل را به تمام همکاران و فعالان حمل‌ونقلی تبریک می‌‌گویم. کرونا روزگار را بر این صنف بسیار سخت کرده‌است. با این وجود، توجه به ظرفیت زیرساخت‌ها، بنگاه‌های حمل‌ونقلی و فعالان این بخش، این نوید را به ما می‌دهد که روزگار تغییر خواهد کرد.
26 آذر 1399 - 10:36
عباس آخوندی: نکته کانونی بحث من این است که عدالت و آزادی دو وجه یک حقیقت هستند و امکان تفکیک آن دو از یکدیگر و یا اولویت بخشیدن یکی بر دیگری وجود ندارد. عدالت همان آزادی است و آزادی همان عدالت است.
21 آذر 1399 - 08:49
در برنامه زنده اینستاگرامی مطرح شد
عباس آخوندی: وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران بیش از همیشه نگران کننده است. فقر بر گلوی طبقه‌های متوسط و پایین جامعه به شدت پنجه انداخته است. فقر هم امنیت ملی ایران را تهدید می‌کند و هم ایران فقیر امنیت منطقه را بر هم می زند.
1 آبان 1399 - 09:54
عباس آخوندی: گفت‌وگویی راهبردی و شنیدنی از منظر بیرونی و دستِ‌کم از منظر کسی که حسِّ تعلقِ دومی نیز دارد.
7 تیر 1399 - 08:05
عباس آخوندی: برای بازآفرینی اقتصاد پساکرونا از بزرگی مساله نباید هراسید. مساله را نمی‌توان دور زد و از کنار آن گذشت. باید به دل مساله رفت، آن را شناخت و برای آن راه حل پیدا کرد.
18 خرداد 1399 - 09:23
عباس آخوندی: روزگار سخت و پریشانی است. پیش از این، سختی معیشت و کیفیت نازل زندگی و هم‌چنین، سرخوردگی ناشی از نادیده انگاشته‌شدن حقوق شهروندی، بی‌اعتنایی به هویت فردی، تنگای انتخاب آزاد و حس دامن‌گیر شدن فساد روح و روان ایرانیان را می‌آزرد.
8 فروردین 1399 - 12:47
هیچ تعلق خاطری به جریان اصولگرایی نداشتم/صندوق رأی هنوز هم مرجع مدیریت تعارض است
عباس آخوندی می گوید اصلی‌ترین مساله‌ای است که هم به آن نیاز داریم، همبستگی ملی است، پایه این همبستگی را نیز منافع مشترک تشکیل می دهد.
18 تیر 1398 - 10:17
«نمی‌دانم این‌قدرتی که شما را بر ما مسلط کرده و موجب ضعف ما و ترقی شما شده، چیست؟ مگر جمعیت و حاصلخیزی و ثروت مشرق زمین از اروپا کمتر است؟
23 خرداد 1398 - 13:35
دکتر عباس آخوندی 21 اردیبهشت در نشستی با عنوان «بررسی جامع عملکرد دولت دوازدهم» در دانشگاه صنعتی شریف حاضر شد و به پرسش‌های دانشجویان پاسخ داد.
22 اردیبهشت 1398 - 18:01
عباس آخوندی: میخواستم ویدیوی سخنرانی دیروز را روی کانال بگذارم، یک لحظه با خود فکر کردم که در این هیاهوی استعفای ظریف عزیز، کسی دل‌ودماغ دیدن و شنیدن یک بحث نظری را ندارد.
8 اسفند 1397 - 08:42

درباره من

من عباس آخوندی شهروند ایرانم. به گواهی شناسنامه در 16خرداد1336 چشم به‌دنیا گشودم. خانواده‌ی من از دو سوی از روحانیان به‌نام بودند. پدرم شادروان شیخ علی آخوندی که نسب به آخوندی‌های یزد می‌برد، زاده‌ی مشهد و روحانی مجتهد و از ناشران به‌نام کتاب در حوزه‌ی دین بود. البته که خاندان آخوندی در حوزه‌ی نشر ریشه‌ای دیرینه دارند و چندین نسل بدین حرفه مشغول بوده‌اند و هنوز هم تعدادی از آنان هستند. مادرم کبری امینی زاده‌ی تبریز اولین فرزند مرحوم علامه امینی (ره) بود. گفتن از امینی جایی در این خود‌نگاشت ندارد. ادامه مطلب...